مقدمه

پس از ۶ ماهگی، نیازهای تغذیه‌ای نوزاد—به‌ویژه آهن، روی و انرژی—فراتر از آنچه شیر مادر می‌تواند فراهم کند می‌رود. تغذیهٔ تکمیلی در این مرحله آغاز می‌شود تا رشد سالم و تکامل شناختی کودک تضمین گردد World Health Organization (WHO).

۱. زمان مناسب و اصول کلی

• به‌موقع (Timely): آغاز از ۶ ماهگی، زمانی که نیازهای انرژی و ریزمغذی بیشتر می‌شود World Health Organization (WHO).

• کافی (Adequate): هر وعده شامل منبع نشاسته، پروتئین و سبزیجات یا میوه باشد.

• ایمن (Safe): آماده‌سازی با بهداشت دست و ظروف، جوشاندن و آسیاب کردن مناسب تا خطر عفونت و خفگی کاهش یابد.

• مجيب نیاز (Responsive): توجه به سیگنال‌های گرسنگی و سیری کودک، اجتناب از زورآوری در غذاخوردن.

۲. فهرست غذایی نمونه

1. غلات غنی‌شده با آهن: برنج قهوه‌ای پوره‌شده با شیر مادر یا آب مایع World Health Organization (WHO)

2. سبزیجات پخته و له‌شده: هویج، کدو حلوایی، سیب‌زمینی شیرین

3. منابع پروتئینی: مرغ اب‌پز و ریش‌ریش‌شده، گوشت قرمز چرخ‌کرده خوب پخته، عدس یا نخود پوره‌شده

4. میوه‌های نرم: موز، آووکادو، سیب بخارپز له‌شده

۳. شیوهٔ ارائه

• دفعات: 2–3 وعدهٔ کمکی در روز، همراه با 8–10 شیردهی مادرانه.

• مقدار اوليه: شروع با یک تا دو قاشق مرباخوری و به‌تدریج افزایش تا نصف پیمانه در هر وعده.

• تنوع: معرفی یک غذای جدید در هر 2–3 روز برای شناسایی آلرژی یا حساسیت غذایی.

۴. مراقبت از واکنش‌های آلرژیک

• اولویت با تک‌غذاها: پرهیز از ترکیب همزمان چند ماده جدید تا 72 ساعت واکنش‌های احتمالی را پایش کنید.

• علائم هشدار: بثورات پوستی، تورم لب یا صورت، استفراغ مکرر؛ در صورت بروز فوری به پزشک مراجعه شود.

نتیجه‌گیری

تغذیهٔ تکمیلی با رعایت اصول توصیه‌شده WHO زمینهٔ رشد بهینهٔ جسمی و ذهنی کودک را فراهم می‌کند. زمان‌بندی درست، بهداشت و پاسخگویی به نیازهای فردی نوزاد، کلید موفقیت این مرحلهٔ حساس است.