مقدمه

برای کمک به کودک در مدیریت و غلبه بر ترس‌هایش، می‌توان از ترکیبی از روش‌های رفتاری، شناختی و حمایتی بهره برد. این مقاله به مهم‌ترین رویکردها و تکنیک‌های کاربردی می‌پردازد.

۱. حمایت عاطفی و ارائهٔ الگوی مناسب

والدین با حفظ آرامش خود هنگام مواجههٔ کودک با ترس، الگوی تنظیم هیجان را به او نشان می‌دهند.
گفتگوی همدلانه و اعتباربخشی به احساس کودک («می‌فهمم از تاریکی می‌ترسی، من هم ابتدا همین‌طور بودم») اعتماد او را جلب می‌کند.
ایجاد فضای امن—مانند چراغ خواب برای ترس از تاریکی—نخستین گام در کاهش شدت اضطراب است.

۲. تکنیک مواجهه تدریجی (Graded Exposure)

کودک را به‌صورت مرحله‌ای و از محرکِ کم‌تر تهدیدکننده—با توافق او—در معرض عامل ترس قرار دهید.
مثلاً برای ترس از سگ: ابتدا تماشای عکس، سپس شنیدن صدای پارس، بعد حضور سگ در فاصلهٔ دور و نهایتاً لمس آرام او.
هر مرحله تا زمان احساس امنیت کامل ادامه می‌یابد و با تشویق و پاداش‌ مثبت همراه است.

۳. تمرینات تنفس و آرام‌سازی عضلانی

آموزش تنفس شکمی: نفس عمیق از طریق بینی، نگه‌داشتن چند ثانیه و بازدم آرام از دهان.
درست پیش از مواجهه با موقعیت ترس‌زا (مثل ورود به کلاس تاریک)، چند بار این تمرین را تکرار کنید تا ضربان قلب کاهش یابد.
شِللِرای تنفس—با استفاده از بادکنک یا شمع—هم باعث تمرکز حواس می‌شود و هم ترشح هورمون‌های آرام‌بخش را افزایش می‌دهد.

۴. استفاده از بازی‌درمانی و قصه‌گویی

خلق قصه‌ای که قهرمان داستان، با ترس خود مواجه و بر آن غلبه می‌کند، الگوهای شناختی مثبت می‌سازد.
در بازی‌درمانی، کودک می‌تواند با عروسک یا شخصیت کارتونی ترسناک‌تان مواجه شود و در نقش قهرمان، اقدام به شجاعت کند.
این روش، ضمن سرگرم‌کنندگی، باور به توانمندی درون خود را در کودک تقویت می‌کند.

۵. مداخلهٔ حرفه‌ای و برنامهٔ درمانی ترکیبی

در مواردی که ترس شدید یا اختلالی است، مراجعه به روان‌شناس کودک برای رفتاردرمانی شناختی (CBT) ضروری است.
CBT با شناسایی افکار غیرمنطقی («اگر تاریکی باشد، هیولا می‌آید») و جایگزینی افکار منطقی («هیچ خطر واقعی نیست») کار می‌کند.
در ترکیب با کمک والدین و معلمان، برنامهٔ منعطفی طراحی می‌شود که رشد کودک را در محیط‌های مختلف تسهیل کند.

نتیجه‌گیری

غلبه بر ترس‌های کودکان، ترکیبی از حمایت عاطفی، مواجههٔ تدریجی، آموزش آرام‌سازی، بازی‌درمانی و در صورت نیاز مداخلهٔ تخصصی است. والدین و درمانگران با هم‌افزایی این رویکردها می‌توانند به کودک کمک کنند تا با اعتماد به نفس و آرامش، بر ترس‌های خود فائق آید.