مقدمه
ارتباط صحیح پایه‌ی همه روابط است و مهم‌ترین بخش آن، گوش دادن فعال است. کودکی که بداند چطور شنونده‌ی خوبی باشد، هم‌سطح دیگران ارتباط برقرار می‌کند و احترام متقابل را می‌آموزد.

۱. عناصر گوش دادن فعال

• تمرکز حواس: کنار گذاشتن هر گونه حواس‌پرتی (تلویزیون، اسباب‌بازی) و نگاه کردن به گوینده؛

• پاسخ‌های بازتابی: بازگو کردن خلاصه‌ای از آنچه شنیده («پس می‌گویی امروز در مدرسه…)؛

• سوال‌های تأمینی: پرسیدن سؤال‌های باز («چه احساسی داشتی وقتی…؟») به نشان دادن توجه بیشتر کمک می‌کند.

۲. تمرین‌های عملی در خانه

• زمان گفتگو هر شب: برای ۱۰–۱۵ دقیقه بدون گوشی و تلویزیون، والد و فرزند درباره‌ی روزشان صحبت کنند.

• بازی «آهنگ وکلمه»: یکی کلمه‌ای می‌گوید، دیگری جمله‌ای می‌سازد؛ این بازی مهارت شنیدن و پاسخ‌دهی را تمرین می‌کند.

۳. بهبود ارتباط کلامی

• غنی‌سازی دایره واژگان: با خواندن کتاب و بازی با کارت‌واژه‌های تصویری، کودک می‌آموزد احساسات و نیازهایش را دقیق‌تر بیان کند.

• تمرین جملات مؤدبانه: آموزش عبارات ساده مثل «لطفاً»، «متشکرم»، «معذرت می‌خواهم» در موقعیت‌های واقعی مانند درخواست اسباب‌بازی یا پس دادن وسیله.

۴. بازخورد و تصحیح لحن و زبان بدن
والدین هنگام صحبت با کودک مراقب لحن و زبان بدن خود باشند و پس از پایان گفتگو، به صورت ساده نکاتی مثل «دیدم وقتی صحبت کردی صدایت آرام بود و من راحت شنیدم» را با هم مرور کنند.

نتیجه‌گیری
گوش دادن فعال و ارتباط کلامی مهارت‌هایی هستند که با تمرین‌های روزمره، بازی‌های ساده و بازخورد مستمر در کودک شکل می‌گیرند و او را برای تعاملات سالم در خانواده و جامعه آماده می‌کنند.