مقدمه
پس از تشخیص نوع اختلال گفتاری یا زبانی، گفتاردرمانگر با بهرهگیری از تکنیکهای تخصصی و متناسب با نیاز هر کودک، فرایند درمان را آغاز میکند. این مقاله شیوههای اصلی مداخله و تمرینهای عملی را تشریح میکند.
۱. درمان اختلال تلفظی (Articulation Therapy)
-
آموزش حرکات عضلات گفتاری: تمرینهایی برای تقویت زبان، لب و فک—مثل حرکت دادن زبان به بالا و پایین یا تمرکز روی شکلگیری دهان هنگام تلفظ صدا.
-
مدلدهی صدای صحیح: گفتاردرمانگر ابتدا صدای درست را ارائه میکند و سپس کودک در سطوح مختلف (هجا، کلمه، جمله) تکرار میکند.
-
بازخورد بصری و لمسی: استفاده از آینه یا لمس آرام عضلات برای درک بهتر مکان تولید صدا.
۲. رویکرد واجنشناختی (Phonological Approach)
-
شناسایی الگوهای خطا: مثلاً حذف صداهای انتهایی.
-
تمرین گروهی صداها: کودک با تمرین دستهای از صداها و همخانوادهها، الگوهای گفتاری را تصحیح میکند.
-
بازیدرمانی آوایی: بازیهایی که صداهای هدف را در قالب سرگرمی تکرار میکنند (مثل پازل یا کارتهای تصویری).
۳. مداخلات زباندهی (Language Stimulation Techniques)
-
گفتار مدلسازی (Modeling): بزرگسال یا درمانگر جملات ساده و درست را بیان میکند تا کودک آنها را تقلید کند.
-
گسترش گفتار کودک (Expansion): وقتی کودک جملهای ناقص میگوید، درمانگر آن را به شکل کامل بیان میکند:
-
کودک: «من توپ.»
-
درمانگر: «تو یک توپ قرمز بزرگ داری.»
-
-
سوالات هدایتشونده: پرسشهای باز برای بهبود ساخت جملات و افزایش دایرهٔ واژگان: «دیروز چه کار کردی؟»
۴. درمان لکنت (Fluency Therapy)
-
تکنیکهای آهستهخوانی: کاهش سرعت گفتار با تأکید بر تنفس دیافراگمی.
-
تمرین افزایش روانی (Fluency Shaping): آموزش گفتار پیوسته با ترکیب حرکات آرام لب و آواهای نرم.
-
مدیریت استرس گفتاری: مهارتهای آرامسازی برای کنترل اضطراب هنگام صحبت.
۵. استفاده از فناوریهای کمکی
-
نرمافزارها و اپلیکیشنها: برنامههای تعاملی برای تمرین تلفظ، آواشناسی و واژهآموزی.
-
افزایش حقیقت مجازی (AR): بعضی کلینیکها از واقعیت افزوده برای جلب توجه و تمرکز کودک استفاده میکنند.
نتیجهگیری
استفاده از تکنیکهای متنوع تلفظی، واجشناختی، زباندهی و درمان لکنت، در کنار ابزارهای بازیمحور و فناوری، زمینهٔ اصلاح جامع مشکلات گفتار و زبان کودکان را فراهم میآورد. هر برنامه باید براساس نیاز فردی و با الگوی پیشرفت شفاف تنظیم شود.
بدون دیدگاه