مقدمه
اختلال اضطراب جدایی در کودکان یکی از اختلالات روان‌شناختی رایج در دوران کودکی است که به نگرانی‌های بیش از حد درباره‌ی جدایی از والدین یا مراقبان منجر می‌شود. این اختلال می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی کودک و خانواده داشته باشد. در این مقاله به بررسی جامع این اختلال، از علل و عوامل موثر گرفته تا راهکارهای درمانی و حمایت‌های لازم پرداخته می‌شود.

۱. تعریف و ویژگی‌های اختلال اضطراب جدایی

• تعریف اختلال:
  اختلال اضطراب جدایی زمانی تشخیص داده می‌شود که کودک با جدایی از والدین یا افراد مراقب، اضطراب و نگرانی شدید و مداومی را تجربه کند که فراتر از حد طبیعی برای سن وی باشد.

• ویژگی‌های بالینی:
  علائم شامل نگرانی بیش از حد از امکان بروز حادثه برای والدین، ترس از جدایی یا خیالات غیرمنطقی در مورد آینده، و واکنش‌های جسمانی مانند دل‌درد یا تهوع می‌شود.

۲. علل و عوامل موثر در بروز اختلال

• عوامل ژنتیکی و بیولوژیکی:
  تمایل ژنتیکی به اضطراب و مسائل روحی می‌تواند زمینه‌ساز بروز اضطراب جدایی در کودکان باشد.

• عوامل محیطی و تربیتی:
  تغییرات ناگهانی در محیط خانوادگی مانند طلاق والدین، مرگ یکی از والدین یا تغییر محل سکونت، می‌تواند احساس عدم امنیت را در کودک تشدید کند.

• تجربیات گذشته:
  تجربیات تلخ یا فقدان امنیت عاطفی در دوران اولیه زندگی، نقش مهمی در شکل‌گیری اضطراب جدایی دارد.

۳. علائم و نشانه‌های اختلال اضطراب جدایی

• علائم روانی:
  نگرانی مداوم در مورد جدایی، احساس غمگینی و بی‌قراری، و تمایل به چسبیدن عاطفی بیش از حد به والدین.

• علائم جسمی:
  بروز علائمی مانند سردرد، دل‌درد، تهوع و اختلالات خواب قبل از مواجهه با جدایی یا حتی در زمان گفتگوی در مورد جدایی.

• تغییرات رفتاری:
  اجتناب از رفتن به مدرسه یا فعالیت‌های اجتماعی، وابستگی بیش از حد به والدین و افزایش احساس ناراحتی در هنگام جدایی.

۴. تشخیص و ارزیابی اضطراب جدایی در کودکان

• روش‌های ارزیابی:
  مشاهده رفتار کودک در موقعیت‌های جدایی، مصاحبه‌های روان‌شناختی و استفاده از ابزارهای سنجش اضطراب از جمله روش‌های معمول تشخیص این اختلال است.

• نقش متخصصان:
  مراجعه به روانشناس یا روانپزشک کودکان برای ارزیابی جامع وضعیت کودک و تعیین شدت اختلال ضروری است.

۵. راهکارها و درمان‌های موجود

• درمان‌های شناختی-رفتاری:
  استفاده از مداخلات درمانی مانند CBT (درمان شناختی-رفتاری) می‌تواند به کودک کمک کند تا افکار منفی را شناسایی و با آن‌ها مقابله کند.

• مداخلات والدینی:
  آموزش مهارت‌های ارتباطی به والدین و تشویق به ایجاد محیطی امن و حمایتی برای کودک از طریق گفتگوهای مثبت و مهربانانه.

• درمان‌های دارویی:
  در موارد شدید و مشمول نظارت پزشک، ممکن است استفاده از داروهای ضد اضطراب مورد بررسی قرار گیرد.

• حمایت اجتماعی:
  مشارکت کودک در فعالیت‌های گروهی و ایجاد شبکه‌های حمایتی از جمله راهکارهای مهم است.

نتیجه‌گیری
اختلال اضطراب جدایی در کودکان چالشی جدی برای خانواده‌هاست که با تشخیص به موقع و استفاده از راهکارهای درمانی مناسب می‌توان تا حد زیادی بهبود یافت. حمایت عاطفی، ایجاد محیطی امن و بهره‌گیری از درمان‌های تخصصی از جمله کلیدهای موفقیت در مدیریت این اختلال به شمار می‌روند.