مقدمه
تماشای صفحه‌نمایش موبایل و تبلت در ساعات پیش از خواب، با انتشار نور آبی فراوان، زمان‌بندی طبیعی ترشح هورمون ملاتونین را مختل می‌کند. ملاتونین هورمونی است که از غده‌ی صنوبری (پینه‌آل) ترشح می‌شود و آغاز فرآیند خواب را در شب القا می‌کند.

۱. نور آبی و سرکوب ملاتونین

• شدت و طول موج: صفحه‌نمایش‌های LED تابش پرانرژی در بازه‌ی آبی (۴۵۰–۴۹۰ نانومتر) دارند. این طول‌موج‌ها بیش از نور سفید یا زرد، گیرنده‌های حساس به نور در چشم را تحریک می‌کند و باعث کاهش ترشح ملاتونین می‌شود.

• نیمه‌عمر ملاتونین در کودکان نوپا: مطالعات نشان می‌دهد که در کودکان زیر سه سال، سطوح پایه‌ی ملاتونین حتی در غروب پایین‌تر از بزرگسالان است و تأخیر در ترشح می‌تواند چندین ساعت به تعویق بیافتد.

۲. تغییر ساعت زیستی (سیرکادین ریتم)

• به‌هم‌ریختن چرخه خواب–بیداری: قرارگیری مکرر در معرض نور صفحه تا دیرهنگام، ساعت درونی بدن را جابجا می‌کند؛ یعنی کودک ممکن است دیرتر احساس خواب‌آلودگی کند یا صبح دیرتر بیدار شود.

• اثر جمع‌شونده: تماشای روزانه‌ی ویدئو پیش از خواب، به‌مرور موجب جابجایی فاز سکونتی می‌شود و نه‌تنها شب اول، بلکه چندین شب متوالی بی‌خوابی خفیف یا خواب سبک ایجاد می‌کند.

۳. فعال‌سازی سیستم عصبی مرکزی

• تحریک حسی: تغییرات سریع تصویر و صدای ویدئو یا اپلیکیشن‌های انیمیشنی، به‌ویژه برای مغز در حال شکل‌گیری نوپا، موجب برانگیختگی ذهنی می‌شود.

• کاهش آرام‌سازی پیش از خواب: مغز توانایی کاهش پالس‌های عصبی را از دست می‌دهد و فرآیند «خاموش‌شدن» دستگاه عصبی پیش از خواب به‌خوبی انجام نمی‌شود.

نتیجه‌گیری
کاهش نور آبی با فیلتر کردن صفحه یا محدود کردن استفاده از موبایل و تبلت حداقل یک تا دو ساعت پیش از خواب، و جایگزینی آن با فعالیت‌های کم‌تحریک (کتاب‌خوانی، قصه‌گویی) می‌تواند ترشح ملاتونین را به روال طبیعی بازگرداند و کیفیت خواب کودک نوپا را بهبود بخشد.