مقدمه

از شروع زندگی، شیر مادر تنها غذایی است که تمام نیازهای تغذیه‌ای نوزاد را در نیمهٔ اول سال تأمین می‌کند. توصیهٔ سازمان جهانی بهداشت بر شیردهی انحصاری تا ۶ ماهگی است، چرا که این روش بهترین شانس رشد و ایمنی نوزاد را فراهم می‌کند World Health Organization (WHO).

۱. چرا انحصاری؟

• تامین کامل انرژی و ریزمغذی‌ها: شیر مادر حاوی نسبت متعادلی از چربی، پروتئین و کربوهیدرات است که دستگاه گوارش نوزاد به‌خوبی آن را هضم می‌کند World Health Organization (WHO).

• حمایت ایمنی: آنتی‌بادی‌ها و سلول‌های ایمنی موجود در شیر، نوزاد را در برابر اسهال، عفونت تنفسی و دیگر بیماری‌ها محافظت می‌کنند World Health Organization (WHO).

۲. شیردهی برحسب نیاز (on‑demand)

• فواصل کوتاه و تعداد بالا: نوزادان معمولاً هر ۱٫۵–۳ ساعت بیدار شده و علامت گرسنگی نشان می‌دهند. شیردهی مکرر سیگنال‌های هورمونی تولید شیر را تقویت می‌کند.

• نشانه‌های گرسنگی: مک زدن مشت و لب، چرخاندن سر به‌دنبال پستان و بی‌قراری قبل از شروع گریه نشان‌دهندهٔ آماده بودن نوزاد است.

۳. نکات اجرایی

• وضعیت مناسب (Latch صحیح): سر و بدن نوزاد مقابل مادر و لب تحتانی او زیر هالهٔ پستان قرار گیرد تا تخلیهٔ کامل و جلوگیری از درد نوک سینه صورت پذیرد.

• مراقبت از نوک سینه: استفاده از پماد لانولین خالص یا کمپرس شیر مادر برای ترمیم هرگونه ترک یا درد.

۴. وقتی شیر مادر کافی نیست

• کمک با شیردهی منظم: افزایش دفعات شیردهی و استفاده از کیسهٔ شیردوش در فواصل بین شیردهی برای تحریک پرولاکتین.

• فرمول جایگزین: در صورت تجویز پزشک، شیر خشک استاندارد می‌تواند مکمل موقت باشد، اما همچنان توصیه می‌شود تا حد امکان شیردهی مادر ادامه یابد.

نتیجه‌گیری

شیردهی انحصاری تا ۶ ماهگی پایهٔ محکمی برای رشد، سلامت و ایمنی نوزاد است. با رعایت اصول فنی و پاسخگویی به نیازهای قاعده‌مند کودک، مادران می‌توانند بهترین آغاز زندگی را برای فرزندشان رقم بزنند.