مقدمه

درمان ADHD اغلب ترکیبی از دارو، رفتاردرمانی و حمایت‌های آموزشی است. برنامهٔ جامع می‌تواند علائم را کاهش دهد و توانمندی‌های کودک را ارتقا دهد.

۱. مداخلات دارویی

• استفاده از محرک‌ها (Stimulants): متیل‌فنیدیت و آمفتامین‌ها متداول‌ترین داروها هستند که با افزایش سطح دوپامین و نوراپی‌نفرین در مغز، تمرکز و کنترل تکانه را بهبود می‌بخشند.

• داروهای غیرمحرک (Non‑stimulants): آتوماکسِتین یا گوانفاسین گزینه‌هایی برای کودکانی که محرک‌ها عوارض جانبی دارند یا تأثیر کمتری دارند.

۲. مداخلات رفتاری

• رفتاردرمانی شناختی–رفتاری (CBT): آموزش مهارت‌های سازماندهی، مدیریت زمان و تنظیم هیجان

• تقویت مثبت: پاداش‌دهی مداوم به رفتارهای دلخواه (مثل تکمیل تکالیف) با سیستم ستاره و جدول امتیاز

• محدودیت‌های روشن و روتین: داشتن برنامهٔ منظم روزانه برای خواب، وعده‌های غذایی، تکالیف و بازی

۳. حمایت آموزشی

• برنامهٔ آموزشی فردی (IEP) یا 504 Plan: تنظیم زمان امتحان اضافه، تقسیم‌بندی تکالیف و حضور دستیار آموزشی

• تکنیک‌های یادگیری فعال: استفاده از جلسات کوتاه، فواصلی برای حرکت و فعالیت‌های حسی

• همکاری معلم و والدین: گزارش منظم پیشرفت و تنظیم اهداف کوتاه‌مدت

۴. مداخلات تکمیلی

• کاردرمانی حسی–حرکتی: کاهش حواس‌پرتی و افزایش کنترل رفتاری

• مشاوره تغذیه و سبک زندگی: ورزش منظم (حداقل ۳۰ دقیقه در روز)، خواب کافی، پرهیز از مواد غذایی حاوی قند و رنگ‌های مصنوعی

• آموزش مهارت‌های اجتماعی: گروه‌های مهارت‌آموزی و بازی‌درمانی برای بهبود تعامل با همسالان

۵. پیگیری و تنظیم مجدد برنامه

• ارزیابی دوره‌ای: هر ۳–۶ ماه برای تنظیم دوز دارو و اصلاح استراتژی‌های رفتاری

• مشارکت خانواده: آموزش والدین برای ادامهٔ مداخلات در منزل و ارائهٔ بازخورد مستمر

• تثبیت مستقل‌سازی: هدف نهایی کمک به کودک برای مدیریت علائم و دستیابی به خودکنترلی بلندمدت

نتیجه‌گیری

یک برنامهٔ درمانی چندوجهی که دارو، رفتاردرمانی، حمایت آموزشی و مداخلات تکمیلی را در برگیرد، اثربخشی بهتری دارد. همکاری مستمر تیم تخصصی، معلمان و والدین، کودک را در مسیر شادابی، موفقیت تحصیلی و رشد اجتماعی قرار می‌دهد. همیشه پیش از شروع یا تغییر درمان، با پزشک متخصص اطفال یا روان‌پزشک کودک مشورت کنید.