مقدمه

کودکان در طول رشد، با دامنهٔ متنوعی از ترس‌ها روبه‌رو می‌شوند. آشنایی با انواع رایج ترس و علائم آن‌ها، نخستین گام برای مداخلهٔ به‌موقع و حمایت درست از کودک است.

۱. ترس از جدایی

این نوع ترس معمولاً از یک‌سالگی آغاز می‌شود و تا پایان سال‌های پیش‌دبستانی ادامه دارد.
نشانه‌ها: گریهٔ مداوم هنگام ترک والد، مقاومت در حضور مربی کودکستان و کابوس‌های شبانه مربوط به تنها ماندن.
در صورت شدت بالا (اختلال اضطراب جدایی)، کودک حتی با خبری ساده از رفتن والد، دچار بی‌قراری و ناراحتی شدید می‌شود.

۲. ترس از تاریکی و حیوانات

ترس از تاریکی اغلب در ۲–۵ سالگی پدیدار می‌شود و می‌تواند با کابوس‌های مکرر شبانه همراه باشد.
ترس از حیوانات خاص (سگ، گربه، عنکبوت) در قالب فوبی خاص بروز می‌کند که با علائم جسمانی نظیر تپش قلب و تعریق همراه است.
این ترس‌ها در صورت شدت زیاد می‌توانند کودک را از خوابیدن در اتاق خود یا بازی در حیاط باز دارند.

۳. ترس اجتماعی و ترس از مدرسه

ترس اجتماعی در سنین ۵–۷ سالگی می‌تواند در تعامل با هم‌کلاسی‌ها یا حضور در جمع نمایان شود.
کودک ممکن است هنگام صحبت کردن در جمع لکنت بگیرد، از تماس چشمی اجتناب کند یا از شرکت در فعالیت‌های گروهی سرباز زند.
ترس از مدرسه (school refusal) اغلب با بالابودن اضطراب جدایی ترکیب می‌شود و می‌تواند منجر به افت تحصیلی و گوشه‌گیری شدید گردد.

۴. ترس از صدای بلند و مکان‌های شلوغ

برخی کودکان به صداهای ناگهانی (رعدوبرق، آژیر) حساسیت بیش‌ازاندازه دارند؛ در واکنش وحشت‌زده گریه و عقب‌نشینی می‌کنند.
مکان‌های شلوغ مانند بازار یا جشن تولد باعث ایجاد اضطراب در کودک می‌شود و ممکن است منجر به حملهٔ هراس (panic attack) خفیف شود.
در صورت تکرار مکرر این واکنش‌ها و اجتناب از موقعیت‌های اجتماعی، باید مداخلات تخصصی صورت گیرد.

نتیجه‌گیری

شناسایی دقیق نوع ترس و علائم همراه آن—چه جسمانی، چه رفتاری—زمینهٔ انتخاب روش‌های درمانی مناسب را فراهم می‌کند و از بروز مشکلات ثانویه در تحصیل و تعاملات اجتماعی جلوگیری می‌کند.