مقدمه
علاوه بر تأثیرات بیولوژیک، تماس با دستگاههای دیجیتال قبل از خواب، پیامدهای رفتاری و روانی متعددی بر کودکان نوپا دارد که میتواند الگوی خواب سالم آنان را مختل کند.
۱. ایجاد وابستگی رفتاری
-
عادتپذیری سریع: کودکان نوپا به رفتارهای مکرر و ترتیبدار حساساند. اگر همواره قبل از خواب از موبایل استفاده کنند، بدون داشتن آن امکان ورود به فاز خواب به سختی فراهم میشود.
-
نیاز به «تحریک ورودی» پیش از خواب: پس از قطع ناگهانی، کودک ممکن است بیقرار شود یا گریه کند؛ چرا که مغز او شرطی شده «تماشای صفحه» را مقدمهی خواب میداند.
۲. افت کیفیت خواب و تقسیمبندی نیمهشب
-
خواب سبک با وقفههای مکرر: نور و صداهای گسستهی موبایل، حتی اگر روشنایی صفحه خاموش شود، سیستم عصبی را در حالت آمادهباش قرار میدهد و کودک در مراحل سبک خواب (N1 و N2) باقی میماند.
-
بیداریهای شبانه و حرکات خودبهخودی: کودکی که پیش از خواب با دستگاه دیجیتال سرگرم بوده، در طول خواب حرکات بیشتری دارد و ممکن است مکرراً از خواب بیدار شود یا ناآرامی نشان دهد.
۳. تأخیر در مهارتهای تنظیم هیجانی
-
کاهش فرصت «خودآرامسازی»: زمانی که کودک به جای بازیهای آرامشبخش یا تعامل چهرهبهچهره با والدین، با دستگاه سرگرمی دیجیتال داشته، فرصتی برای تمرین تنفس آرام و تمرکز حواس نمییابد.
-
افزایش لجبازی شبانه: کودک نوپا که عادت کرده با محتواهای جذاب دیجیتال سرگرم شود، هنگام برداشتن دستگاه مقاومت میکند و تلاش برای خوابیدن باعث بروز رفتارهای مقابلهای (گریه، جیغ) میشود.
نتیجهگیری
شوک قطع ناگهانی موبایل یا تبلت پیش از خواب، بهتر است با یک رویهی تدریجی جایگزین شود؛ برای مثال کاهش گامبهگام زمان استفاده در نیمساعت پایانی، سپس تعویض با فعالیتهای آرامبخش تا شکلگیری تدریجی «باور به راحتی خواب».
بدون دیدگاه